Jak wyglądało uchwalenie Konstytucji 3 Maja?

Konstytucja, której uchwalenie świętujemy corocznie 3 maja, była próbą ratowania od upadku I Rzeczypospolitej. Była także pierwszą taką rządową Ustawą w Europie i drugą na świecie. Do dziś stanowi ona źródło dumy dla kolejnych pokoleń Polaków.

Konstytucja 3 Maja została uchwalona w 1791 roku. W tym okresie Polska była osłabiona, gdyż w wyniku pierwszego rozbioru straciliśmy około jednej trzeciej terytorium i więcej niż jedną trzecią ludności. Polska zmagała się wtedy z utratą Prus Królewskich oraz części Małopolski. Dochodziło do tego odcięcie Rzeczypospolitej od morza.

Po pierwszym rozbiorze w Polsce stacjonowało wojsko rosyjskie, a decydujący głos w sprawach państwowych miał rosyjski ambasador. Ze względu na złą sytuację Polski, coraz częściej zauważano wady ustrojowe państwa. W narodzie narastały buntownicze nastroje oraz chęć zmiany.

W latach 1788-1792 zwołano sejm czteroletni. Podczas jego obrad wprowadzono wiele zmian w funkcjonowaniu Rzeczypospolitej, ale najważniejszą z nich była Konstytucja.

Projekt Konstytucji opracowany był głównie przez Stanisława Augusta Poniatowskiego i Ignacego Potockiego. Nie było pewności czy znajdzie się wystarczająca większość popierająca ten pomysł. Z tego powodu projekt ustawy został przedstawiony w sejmie w okresie ferii wielkanocnych.

Trzeciego maja 1791 roku w Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego znajdowała się tylko jedna trzecia posłów i senatorów. Konstytucja została przyjęta jednomyślnie przez całe zgromadzenie bez konieczności przeprowadzania głosowania.

Konstytucja zmieniła wiele ważnych aspektów dla Rzeczypospolitej:

• zniesiono odrębność Korony i Litwy,
• wprowadzono trójpodział władzy,
• przyporządkowano władzę ustawodawczą dwuizbowemu parlamentowi,
• władzę wykonawczą powierzono królowi i Straży Praw,
• władzę sądowniczą sprawować miały niezawisłe sądy,
• wolna elekcja została zniesiona,
• zniesiono zasadę liberum veto.